Frankfurt Okulu

Didem Nur Güngören


İnternet ve içeriğinin sınırlarını her ne kadar kavramakta zaman zaman zorlansak da, bazen sanal mecra bizi şaşırtmayı başarabiliyor: Frankfurt Okulu ve teorisyenleri hakkındaki malzeme neredeyse tüy siklet kategorisinde sayılabilir. Hemen hemen her arama motorunda -ister Google'da, ister felsefe/sosyoloji odaklı arama yapan motorlarda- Franfurt Okulu için arama yapıldığında ilk sırada görünen site Dougles Kellner'ın hazırladığı Illuminations. Site http://www.uta.edu/huma/illuminations/ adresinde İngilizce olarak bulunuyor. Sitenin adresinden de anlaşılacağı gibi D. Kellner UCLA'da öğretim üyesi, adına, internette popüler kültür, kültürel araştırmalar alanında arama yapıldığında çok sık rastlanıyor. Illuminations ise konu göz önüne alındığında, içerik açısından oldukça yetersiz kalıyor, üstelik bu sitenin internetteki en kapsamlı kaynak olduğu düşünülürse durumun vahameti ortaya çıkıyor. Ana sayfada Benjamin, Adorno, Horkheimer, Marcuse gibi isimlere tıklandığında her seferinde farklı bir formattaki kaynağa ya da metne ulaşılıyor. Örneğin Horkheimer için yalnızca Aydınlama'nın Dialektiği'nin İngilizce çevirisi yer alıyor, W. Benjamin için ise Cogito'nun bir önceki sayısında tanıtımı yer alan wbenjamin.org'a bir link bulunuyor. Bunun yanında H. Marcuse'nin biyografisi ve metinlerinden oluşan küçük bir arşiv sitesinin linki, T.W. Adorno ile ilgili iki metin ve son olarak J. Habermas için metinlerin Fince olduğu bir siteye link mevcut.

Sitenin en işe yarar kısmı ana sayfanın en altında yer alıyor: Critical Links; Frankfurt Okulu ve ilişkili konuların bir kısmına linkler sunuyor. Örneğin Adorno'nun tüm metinlerine buradaki bir linkten ulaşılabilir ya da G. Deleuze ve F. Guattari'nin metinlerine linkler veren bir sitenin linki burada bulunabilir.

Konu üzerine biraz daha ciddiyetle hazırlanmış ama yine de içeriği ihmal edilmiş bir başka site de Dialectiques:
http://www.chez.com/patder/index.htm adresinde Fransızca olarak bulunuyor. Ana sayfada yine Illimunations'ta olduğu gibi isimler yer alıyor, isimlerin herbiri tıklandığında ise önce bir yaşamöyküsüne ulaşılıyor sonra da detaylı bir kaynakçaya geçiliyor. Bu sitenin en yararlı kısmı linkler kısmı olarak görünüyor, birkaç makaleye ve siteye buradan geçmek mümkün. Sitenin ayrıca kuramsal hipermetinlere yer veren -théoriques- kısmında iki metin yer alıyor, sitenin Frankfurt Okulu'nun tarihçesini hazırlamakta olduğu bir de -histoire- bölümü bulunuyor.

Anlaşılan o ki, internette bazı konularda tutarlı bir şekilde bir araya getirilmiş metinlere ulaşmak zor olabiliyor, popülerlikle ilgili kurallar bu mecrada da işliyor: Çok iyi bilinen isimler -örneğin Nietzsche- üzerine yüzlerce site bulmak, temel metinlere ulaşmak mümkün ama malumat edinmek bir o kadar zor. Daha kısıtlı bir alanda kullanım değeri olan temel metinlere ulaşmak ise oldukça zor ama bu metinlerden hareketle üretilmiş hipermetinler, deyim yerindeyse, internette cirit atıyor. O nedenle linklerden linklere atlarken nerede ne olduğunu unutmamak, ne aradığını ise hiç unutmamak için dikkatli bir ayıklama işlemi gerekiyor. Arama yaparken en iyi yöntem karşılaşılan sitelerin linklerini kullanmak, tek bir sitenin içeriğinin yeterli olması gibi bir durum söz konusu değil çünkü. Denilebilir ki bir çok site birbirini tamamlıyor, metinsel olarak zayıf olan bir site bibliyografya açısından çok sağlıklı olabiliyor ya da metinsel olarak zengin olan bir sitede de hipermetinler arasında kaybolmamak için çaba göstermek gerekebiliyor.