Leni Riefenstahl de Öldü

Itır Arda


Bir asrı aşan yaşamı boyunca adı “kahraman”, “korkak”, “yalancı” gibi sıfatlarla anılan Riefenstahl 20. yüzyılın en çok tartışılan karakterlerinden biriydi. Hitler'in propaganda filmlerini çeken Leni Riefenstahl, koca bir ulusun bu diktatöre hayranlık duymasına en büyük katkıyı sağlayan insanlardandı. Çektiği filmler için birçok ödül aldı. Holywood'un ünlü yönetmenlerinden George Lucas'ın “tüm zamanların en büyük kadın yönetmeni” diye andığı Leni Riefenstahl'ın filmlerinde kullandığı kamera ve montaj tekniklerinin dahiyane olduğunu bütün sinema otoriteleri kabul etti.
Leni Riefenstahl resim eğitimi aldığında ve dansı kendine meslek olarak seçtiğinde Almanya bir kayzer tarafından yönetiliyordu.
Leni Riefenstahl, filmlerde oynamaya başlayıp da Mavi Işık, Kutsal Dağ gibi filmlerdeki rolleriyle ünlendiği sıralarda Weimar Cumhuriyeti çöküyordu.
Leni Riefenstahl, kendisine dünyanın en iyi kadın yönetmeni sıfatını getiren ve Nazi propagandası içeren İradenin Zaferi, Olimpia gibi filmlerin yönetmenliğini yaptığı sırada Hitler milyonları katlediyordu.
Leni Riefenstahl, Sudan'da yaşayan Nuba yerlilerinin fotoğraflarını çektiğinde Almanya'da 68 kuşağı sokak savaşları veriyordu.
Leni Riefenstahl, 71 yaşında hüviyetindeki doğum tarihini değiştirip tüplü dalışa başlayarak sualtı belgeselleri çekmeye başladığında, Almanya 133. üye olarak Birleşmiş Milletler”e katılmış, Sklylab adlı uzay istasyonu yörüngesine oturmuştu.
Leni Riefenstahl, 1992 yılında Resimlerin Gücü adlı fotoğraf kitabıyla Emmy Ödülü'ne layık görüldüğünde Sovyetler Birliği çoktan dağılmış, Berlin Duvarı yıkılmış, duvarın parçaları hediyelik olarak sokaklarda satılıyordu.
Değerlendiren kişiye göre, sempati ile nefret arasında kocaman bir yelpaze üzerinde her noktada yer alabilen Leni Riefenstahl “Sanat ideoloji adına kullanıldığında ya da herhangi bir sanat eseri ideolojik bir amaca yönelikse değerinden bir şey yitirir mi?” sorusuyla karşı karşıya bıraktı her zaman milyonları. Bir sanatçının sorumluluğu sanatını en iyi şekilde icra etmekten ibaret midir? Zira tek savunması buydu Leni Riefenstahl'ın: “Ben işimi en iyi şekilde yaptım.”
Hitler Almanyasında çektiği filmlerde Hitler'i tam da Hitler'in istediği şekilde göstermeyi başardı Riefenstahl; halka kusursuz bir “Führer” portresi çizdi. Hitler'in erkekliğinden çok etkilendiğini hiçbir zaman inkâr etmedi. “Hitler'in cinsel ilişkiye girmediği kadını” olarak anıldı. Hitler döneminde olan bitenden, yaşanan katliamdan bihaber olduğunu, filmlerinde sadece gördüklerini yansıttığını iddia etti. Savaş sona erdiğinde Amerikan askerleri tarafından tutuklandı; propaganda filmlerini çekmeye zorlandığını, toplama kamplarında neler yaşandığını bilmediğini tekrarlayıp durdu. 40'ın üzerinde davaya çıktı. 1948 yılında mahkemede Nazi yanlısı olduğuna ancak aktif bir suç işlemediğine karar verildi. Hiçbirini kaybetmemiş olmakla gurur duydu. Savaş sonrası çoğu Almanın söyleminden pek de farklı değildi aslında söyledikleri: “Bilmiyordum!” Hiçbir zaman insanlardan, tarihten özür dilemedi; hiçbir zaman “Pişmanım” ifadesini kullanmadı. Asla “Üzgünüm” demedi.
Hem Nazi Almanyasının en yaşlı tanığı hem de Almanya'nın yaşayan tarihi; dünyanın gelmiş geçmiş en iyi kadın yönetmeni, Hitler'in maşası, nazizmin oportünist bir starı, Leni Riefenstahl, 8 Eylül'de 101 yaşında öldü. Bir asrı aştıktan sonra ardında toplu gösterimi hâlâ yasak olan filmler ve insan ile sanat hakkında birçok soru bıraktı.