Sıralamayı seviyoruz... “En sevilen 100 roman”, “Yaşayan En Büyük 10 şair”... “1000 Temel Eser”... Bu fazla geldiyse, buyrun “100 Temel Eser”... Böyle listelemeler sadece bize de özgü değil. Dünyanın her köşesinden böyle listeler fışkırıyor, neredeyse her gün... İyice içimize işleyen spor (yani futbol) “musibet”inin başımıza sardırdığı “skor” merakından mıdır, bilemem. Şimdi de bunun kitapları çıkmaya başladı. İkisi son zamanlarda çıktı, aynı yayınevinden. Gerçi bunlardan biri çevrildi, biri çevrilmedi ya, olsun, ben ikisinin de Türkçesini vereyim: Ölmeden Görmeniz Gereken 1001 Yer ve Ölmeden Seyretmeniz Gereken 1001 Film... Birincisine param yetmez nasılsa, ikincisine de sabrım dedim, durmadım üstünde. Ama işte buna dayanamazdım: Ölmeden Okumanız Gereken 1001 Kitap: Roman Tarihini Sıralayan Kapsamlı Bilgi Kaynağı. Daha çevrilmediği için İngilizce adını da vereyim: 1001 Books You Must Read Before You Die: A Comprehensive Reference Source, Chronicling the History of the Novel. Dayanamayıp aldım. Günlerdir başucumda, elimin altında.

Bu binbir kitabın her birinde, kitabın özgün adı, ilk yayımlandığı yıl gibi kısa künye bilgisi dışında, kitap kısaca tanıtılıyor, önemi vurgulanıyor. Önemli olan kitap olduğu için de yazarı hakkında bilgi çok sınırlı bırakılıyor. Eski Yunandan başlıyor kitaplar ve 2005'e dek de uzanıyor. Ağırlık “batı” edebiyatında. İçinde çok sınırlı sayıda (saymadım, onu da Çinliler ve Japonlar saysın) uzakdoğu edebiyatlarından kitap var. Yakın ve ortadoğudan ise, çok daha az alınan kitap sayısı. Elbette hemen bizim yazarlarımızın kitapları girmiş mi diye baktım ve sadece Semra Özdamar adına rastladım! O da zaten, Almanya'da ve Almanca yazdığı, Almanca yayımlanmış kitabıyla yani bir Alman yazarı olarak girmiş kitaba. (Yazarlar, ne asıllı olurlarsa olsunlar, varoluşları hangi dildeyse, o dilin yazarıdır, o dilin ülkesinin yazarıdır). İşte bundan sonra sorun, benim için “bu kitabın ne gibi eksikleri var başka” sorunu oldu ve kısa çok kısa bir araştırma yaptım. Gördüğüm şu:

Asıl sorun, yirminci yüzyılda başlıyor. Kitabın yarısından fazlasını kapsayan bu bölüm, daha önceki bölümlerde tutturulmuş dengeyi altüst ediyor. Kitap İngiltere'de yayımlandığı için, İngiliz okuruna ve dolayısıyla İngilizce yazılmış kitaplara göz kıpıyor. Örneğin, Colette yok... Simenon yok... Ernst Jünger yok, Heimito von Doderer yok... Hepsinden daha vahimi Hermann Broch yok. Vergilius'un Ölümü'nü, Uyurgezerler'i okumamış biri, ben roman okudum demesin!

Ama neler var? Safsata, (“pulp” yani) var! Hem de epeyce var! Hadi ad vermeyeyim, yazarı değil de okuru alınır, bilirim. Kimse safsata okuduğunu kabul etmez!

Kitapta başka gariplikler de var. (Pavese'den sadece bir roman alınmış olmasını gariplik diye adlandırsam da, geçelim; bu değil asıl önemli olan). Kitabın başlığına dönersek, orada bir “roman” kelimesi var, gördüğünüz gibi... Eee, o zaman Sartre'ın L'Être et le Néant'ının (Varlık ve Hiçlik) ne işi var ya da Camus'nün Başkaldıran İnsan'ının? Ya da bunlar var da, Simone de Beauvoir'ın Le Deuxième Sexe'i neden yok? Ya da Heidegger'in Sein und Zeit'ı neden yok?

Antolojiler gibi, bu tür kitaplarda da o niye var, bu niye yoka fazla girmemek gerektiğini biliyorum. Hani, şu başlıktaki “tarih” kelimesi de olmasa hiç girmezdim.

Şimdi geleyim şu, “skor” meselesine: Ben ki kendimi şair ve yazardan önce övüne övüne okur diye konumlarım, üstelik çok okumuşumdur ve okumaktayımdır diye de kasım kasım kasılırım, dayanamadım ve şu binbir kitap içinde kaç tanesini okudum diye saydım. Sonuç... Eyvah ki eyvah! Yarıyı bile tutturamadım. Sadece ama sadece 346'sını okumuşum bu kitaptaki romanların ve roman olmadığı halde araya giren diğer kitapların... Ama beni kamçıladı bu liste. Dur bakalım, ölmeden tamamlayacak mıyım şu bin biri... Safsata dediklerimin ki başka kitaplarını okuduğum için kullanıyorum bu sözü, okumadığım kitaplarını da okur muyum, söz veremem buna.

1001 Books You Must Read Before You Die: A Comprehensive Reference Source, Chronicling the History of the Novel. Preface By Peter Ackroyd. General Editor Peter Boxhall. Cassell Illustrated Series. A Quinted Book 2006.

Ana Sayfa