19. Yüzyıl Sonu ve 20. Yüzyıl Çek Resminde
Madde-Şiirin Oluşumu

Efe Murad


Metafizik: Çek milliyetçiliğinin yükselişi ve Anti-Katolik Spiritüalizm
Çek resmini dört ana evrede madde-şiir ile ilintileyerek anlatacağım. Çıkış noktam, madde-şiirin en temel iki özelliği olan Metafizik ve Estetikiçi. İlk olarak; Metafiziğini (Çek miti ve Husçı spiritüalizm) oluşturan Çek resmi, ona Estetikiçi bir kabuk oluşturuyor. Bu bağlamda, üçüncü evre bu iki yapının birbirine karışmasına ve son olarak dördüncü evreyse madde-şiirin olgunlaşmasına tekabül ediyor. Bu sadece madde-şiirin hangi süreçte oluştuğunu göstermekle kalmıyor; aynı zamanda Çek resminin gelişim evrelerini anlatıyor, iki büyük madde-şairi Mikula Medek ve Vladimír Boudník’in nasıl varlıklaştırdıklarını, plastikleştirdiklerini de gösteriyor.
19. yüzyıl sonu Çek resminde, Çek klasik dönemlerinde görülmeyen, ruhani olana, mistik olana bir yakınlık bulunur. Bu, 19. yüzyılda herhangi bir klasik dönem ressamının taklidinden çok, Çek mitine, Çeklerin ilk dönemine ait bir eğilimdir. Prenses Libus^e başta olmak üzere, tarih öncesi Çek krallarını, prenseslerini içeren bu öngörü, Çeklerin ulus-devlet oluşumundan etkilendiklerini ve milliyetçi akımlarla katı Çek benliklerine geri dönmeye başladıklarını işaretliyor; her ne kadar bu dönemde Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’ndan tam olarak ayrılmamış olsalar da Bohemya artık kendi iradesini ortaya koymuş, Bohemya ve Moravya milliyetçilikleri ışığında Çek ırkı yeniden yaratılmaya başlanmıştır. Çek tarihçi ve dilbilimcileri Josef Jungmann ve Josef Dobrovski’nin hazırladığı Çek-Alman Sözlüğü (1834–39), Çek dilinin kuruluşuna ön ayak olmuş; ünlü Çek şairi ve tarihçisi, Karel Jaromír Erben’in 1853’te Çek folklorik öğeler ışığında yazdığı Kytice adlı eseriyse Çek milli edebiyatının başlangıcı olmuştur.

<<geri dön

 

Ana Sayfa