Cumhuriyet’in Sanata Yaklaşımı ve Sonuçları

Mine Haydaroğlu


80. yıldönümü, Cumhuriyet'in yeni ulus kurma girişimleri arasında sanatla ilgili yaptıklarını değerlendirmek, tartışmak için bir vesile teşkil etti Sanat Dünyamız'a. Konunun önemi evrensel bir nitelik taşıyor doğal olarak. Ulus kurma projesinin büyüklüğü; yeni ulusun Osmanlı geçmişine, modernizmle bağlantılarına, doğu-batı arasında neredeyse benzersiz bir konuma sahip oluşuna vs. bağlı olarak sürekli bir araştırma alanı yaratacak denli zenginlik sunuyor. Dergimizin sanat odaklı oluşu ve ulus kurma girişiminin ilk yıllarının kendi başına bir dönem oluşturması nedeniyle, çerçevemizi 1923-1933 arasıyla sınırladık. Tabii ki sonraki yıllara göndermeler de içeriyor yazılar ve tartışmalar, ancak fikirler üzerinde yoğunlaşılan yıllar olarak 1923-1933 arasının sanatın çeşitli alanlarından okunması göreceğiniz gibi öne çıkıyor bu sayımızda.

Ahmet Oktay, Arzu Öztürkmen, Uğur Tanyeli ve Ahmet Kâmil Gören'in tartışması plastik sanatları, mimariyi, dansı, folkloru, düşünsel geriplan ve spesifik örneklerle öne çıkarıyor. Evin İlyasoğlu'nun söyleşi konuğu Nevit Kodallı örnek bir Cumhuriyet bestecisi/müzisyeni olarak çerçevemize dahil oluyor. Zeynep Şanlıer'in 2 ay süren araştırmaları sonucunda hazırladığı “envanter” Cumhuriyet'in ilk on yılı hakkında haber başlığı niteliğindeki yorumsuz bilgilerle genel bir arkaplan olarak okunabilir. Nilüfer Öndin ve Murat Katoğlu yazılarıyla dönemin kültür ve sanat politikalarına ışık tutuyorlar. Uğur Tanyeli mimarî, Gül Pulhan arkeoloji alanlarında yapılanlar üzerinde yeni perspektiflerle yoğunlaşırken Zeynep Yasa Yaman, Cumhuriyet döneminde Ankara'dan hareketle modernite kavramının resim sanatında nasıl yorumlandığını inceliyor. Metin And, opera; Dilek Bektaş, grafik tasarım ve Ömer Faruk Şerifoğlu Ankara Sergisi odaklı yazılarıyla aynı dönemi irdeliyorlar. Tahsin Öz'ün Atatürk'ün sanata dair görüşlerini içeren yazısını ve Resimli Ay dergisinde yayımlanmış Osmanlıca bir sergi eleştirisini M. Sabri Koz'un çevriyazısıyla geçmişten iki örnek olarak sunuyoruz. Gülsün Karamustafa'nın bu sayımızın çerçevesini göz önünde bulundurarak hazırladığı yeni işi “Friz” okurlarımızın ve sanatçıların dikkatini çekecek güzellikte.

Sanat Dünyamız'ın “Başlangıcından Bugüne Türk Resmi İçin Bir Müze Denemesi” konulu özel sayımızla ilgili (sayı 88) yorumlar, önerdiğimiz gibi müzecilik tartışmasının parçası olarak sayfalarımızda yer alıyor.

Abidin Dino'nun Picasso, Louis Aragon'un Jean-Luc Godard, Enis Batur'un Rothéneuf'ün Münzevisi ve Serdar Aydın'ın Egon Schiele üzerine yazıları ve Le Poète Travaille dergisinin yayın kurulu üyesi Şamil Potur'un yüzlerini tanıyacağınız resimleri de dergimizin sayfalarında. Edebiyatçılardan resimler, ileriki sayılarımızda da yer vereceğimiz yeni bir bölüm oluşturuyor.

Yeni yılda Sanat Dünyamız Sanat Kuramı, Sanat Tarihi özel sayıları ve diğer yeni perspektiflerle okuyucularımıza ulaşacak.

Mutlu yıllar dileğiyle.