Musée d’Orsay’de Hayalet Avı

Orçun Türkay


Yaşlıca bir grup birikmiş Olgunluk Çağı’nın ayağına. Rehber yontuya sırtını vererek: “Camille Claudel’in otobiyografik çalışması”, diyor. Claudel’in öyküsü artık bir hayli bildik, filmi var. Olgunluk Çağı kuşkusuz dönemeç. Çok basitçe: uzatmalı sevgilisi, daha sonradan karısı olacak Rose Beuret’yle genç öğrencisi Claudel arasında bocalayan, eninde sonunda Rose’da karar kılan Rodin... Bir ağaç, diye yazmış Camille kardeşi Paul’e, yazgıyı yansıtacak eğik bir ağaç dikeceğim. Yapının bir ağacı andırdığı pekâlâ söylenebilir. Aslında Olgunluk Çağı’nın siparişini aldıktan sonra, Claudel’in yaptığı aynı adlı, ilk alçı yontu biraz farklı bir kompozisyon sergiliyor. Kişiler ve dizilişleri aynı olsa da, orada, gövde-Rodin’e Claudel de dokunuyor, dokunabiliyor, bir kolundan da o çekiştiriyor. Üçü kol kola. Bir dans sahnesinden çok bir sokak ortası görüntüsü o, paylaşılamayan ama ne yana gideceği sezilen adam ortada. Parçalanmadan hemen öncesi. Gerçekçi. Tunç yontudakinin tersine, Rose Rodin’i alacak ve uçup gidecek gibi değil. Ayakları yere basıyor. Söylenceleştirilmiş ikinci, tunç yontu, Claudel’in kolunu Rodin’den koparıyor, bir ağaçsa bu, dalını kırıyor. Genç kadın umutsuzca ve sessizce uzanıyor, değemiyor, kaçırıyor. “Bu sessizliktir yapıtın merkezi”. Tiz bir inleme olsun, duyulmuyor. Kendisine düşen bu dalı başka iki yontusunda daha, Yalvaran ve Uçup Giden Tanrı’da da kullanıyor Claudel, sadece bu dalı, yalnız bu dalı. Ötekiler gittiğinde geriye tek bir figür kalıyor. Olgunluk Çağı’nın her yorumunda Rodin’in başı kendisini sağ kolundan çeken yaşlı Rose’dan yana bakıyor. İlkinde tüm figürler anadan üryanken, tunç yontuda Rose’un eskimiş bedeni uçuşan örtülerle gizleniyor. Öte yandan, Claudel burada kendi gençliği ve güzelliğini, buna karşın Rose Beuret’nin yaşlılığını daha keskin vurguluyor. Rodin’in Beuret’yi bırakamamasını, desenlerinde de alaycı mı alaycı bir biçemle anıyor. Düpedüz karikatürleştiriyor.