Kitabın tarihçesi kitap-sanat ilişkisi örnekleriyle zengin, söz-imge araştırmalarıyla dopdolu. Kendileri birer sanat yapıtı olarak üretilen kitaplar da sanatsal faaliyetlerin çok ilgi çeken örneklerinden olmayı sürdürüyor. Kitap, özellikle fikir geliştirme, sanatın içeriğini, sınırlarını tartışma, bu sınırları aşma gayretlerinde çok özel bir yere sahip. Bunu yazıyla yaparken görselliğe de hitap ederek zihnin algı alanını genişletiyor.
Biz bu sayımızda kitabın güzelliklerinden biri olarak, kitap illüstrasyonları konusuna odaklandık ve dosyamızı bu çerçevede hazırladık. Konu tabii çok geniş ve tek bir dosyada tamamlanması mümkün değil, özellikle sözel dil ile görsel dilin arasındaki dinamiğin iyice belirginleştiği ve felsefenin, edebiyatın, sanatın tartıştığı alanlardan biri olduğunu, mercek altına alındığını göz önüne alırsak... Biz bu sayıda illüstrasyonu –resimlemeyi– yazarın kendi kitabına yaptığı illüstrasyonlar ya da bir yazarın kitabı için özel olarak yapılan illüstrasyonlarla sınırladık. [Bu yıl içinde yayımlayacağımız minyatür sayısının hazırlıklarına da başladık.] Güven Turan 12. yüzyıldan başlayarak kitap illüstrasyonlarının önemli örnekleriyle bir izleğini yazdı. Yazısına eşlik eden illüstrasyonlar arasında 12. yüzyılda Bağdat’ta hazırlanmış bir baytar kitabından Gustave Doré’nin belleğimize yerleşmiş Don Kişot gravürlerine varan örnekler yer alıyor. (Turan’ın bir Ted Hughes şiir çevirisinin de bu sayfalarda yer aldığını belirteyim.) Kitap illüstrasyonlarıyla dikkat çeken Türkiye’den isimler arasından, kimisi illüstratör, kimisi yazar/illüstratör ya da sanatçı, Can Göknil, Behiç Ak, Cem Kızıltuğ, Dağıstan Çetinkaya, Mustafa Delioğlu ve Tuncer Erdem’le söyleştik. Tuncer Erdem ayrıca resim ve söz üzerine bir yazı gönderdi. Burcu Pelvanoğlu metin ve imgenin buluştuğu bir örnek, Hilmi Yavuz’un Bulanık Defterleri [Resimleyen Mevlut Akyıldız] üzerinden konuyu inceledi. Sadık Karamustafa, Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemini yaşamış Münif Fehim’in çalışmalarını araştırdı ve sundu.
Bu sayımızda yer alan “Türkiye’de Sanat Ortamı Üzerine Bir Tartışma”, Ömer Uluç, Ali Artun, Ali Akay, Ahmet Soysal ve Levent Çalıkoğlu’nun katılımıyla gerçekleşti. Dergimizin tarihindeki en uzun süren tartışmalardan biri olan bu karşılaşmanın, günümüzde Türkiye’nin sanat ortamında süregelen hareketliliği değerlendiren önemli kayıtlardan biri olacağını tahmin ediyorum. Konu üzerine farklı ya da zaman zaman aynı isimlerin katılımıyla tartışmalar düzenlemeyi sürdüreceğiz.
Dergimizde uzun süredir yaptığımız gibi, dünyadan önemli isimlerle özgün söyleşileri iki dilde yayımlamayı sürdürüyoruz. Bu sayıda Gülsen Bal, 1960’lı yıllardan bu yana geleneksel kalıpların dışında emek vermiş, Batılı bir sanat yazarı/küratör Guy Brett ile konuştu. [Önümüzdeki sayıda Ali Akay’ın Uwe Fleckner’le yaptığı söyleşiyi okuyacaksınız.]
Sergilerle ilgili yazılarımızda bu ay Hülya Bilgi, Sadberk Hanım Müzesi’ndeki “Asırlar Sonra Birarada” sergisinden örnekler veriyor; Burcu Pelvanoğlu İstanbul Modern’deki “Kesişen Zamanlar” sergisini okuyor; Nalan Orki Zaremba yakında Proje 4L’de sergisi açılacak olan Tomur Atagök’le konuşuyor; Evrim Altuğ da Borusan Kültür Sanat Merkezi’nde açılan sergilerin kısa bir tarihçesini sunuyor.
Metin And’ın Picasso’nun tiyatro çalışmalarına ayırdığı yazısı; Filiz Özdem’in ressam Mustafa Özel’e dair okuması; Burak Çetintaş’ın Osmanlı Mezartaşları üzerine araştırması; Gökhan Akçura’nın Saray Sineması ve Kontiya şirketinin faaliyetlerinin tarihçesini anlattığı yazısı da bu sayımızda yer alıyor.
|